Levenstestament en volmacht: wat regel je, en wanneer?

Het is een vraag die je liever niet stelt. Wat als je vader of moeder door dementie, een beroerte of een ongeluk zelf geen beslissingen meer kan nemen? Wie mag dan de bankzaken doen, de huur opzeggen of met de arts praten? Veel mensen denken dat de kinderen of de partner dat vanzelf mogen. Dat is niet zo.

Wat gebeurt er als er niets geregeld is?

Kan je ouder niet meer zelf beslissen en is er niets vastgelegd, dan wijst de kantonrechter iemand aan. Dat kan een mentor zijn voor persoonlijke zaken zoals zorg, een bewindvoerder voor geld en bezit, of in het uiterste geval een curator. Dat kan een familielid zijn, maar ook iemand van buiten. Het kost tijd en geld, en er moet verantwoording worden afgelegd aan de rechter.

Wat is een levenstestament?

In een levenstestament legt je ouder vast wie namens hem of haar mag handelen als dat zelf niet meer lukt. Dat heet een volmacht. Daarnaast kan je ouder wensen vastleggen, bijvoorbeeld over de zorg, over zo lang mogelijk thuis blijven wonen, over het huis of over wie er voor de kat zorgt.

Een gewoon testament gaat over wat er na het overlijden gebeurt. Een levenstestament gaat over de tijd daarvoor.

Levenstestament of losse volmacht?

Een volmacht kan ook los, bijvoorbeeld voor de bankrekening. Veel banken hebben daar een eigen formulier voor. Zo'n volmacht is handig voor dagelijkse zaken, maar dekt meestal niet alles. Vraag bij de bank wat hun volmacht wel en niet regelt. Een levenstestament bij de notaris is breder. Daarin staat in één document wie wat mag, voor geld en voor persoonlijke zaken.

Waar denk je samen over na?

Wie wordt de gevolmachtigde? Kies iemand die je ouder volledig vertrouwt en die het ook aankan, want het kan veel werk zijn. Soms is het fijn om twee mensen aan te wijzen, of iemand die meekijkt. Vanaf wanneer mag de gevolmachtigde handelen: meteen, of pas als je ouder het zelf niet meer kan? En welke wensen zijn belangrijk, over zorg, wonen en geld?

Het moet op tijd

Een levenstestament kan alleen worden opgesteld zolang je ouder nog wilsbekwaam is. Dat betekent dat hij of zij begrijpt wat er wordt vastgelegd. Bij beginnende dementie kan dat soms nog, maar de notaris moet daar zeker van zijn. Wacht dus niet tot het nodig is.

Wat kost het?

Bij de notaris betaal je voor een levenstestament meestal tussen de 500 en 700 euro, afhankelijk van de notaris en van wat er geregeld moet worden. Online kan het goedkoper. Vraag vooraf een offerte. Een levenstestament bij de notaris heeft een voordeel: banken en instanties accepteren het makkelijker.

De notaris kan het levenstestament laten inschrijven in het Centraal Levenstestamentenregister. Daarin staat alleen dat er een levenstestament is en bij welke notaris, niet wat erin staat.

Na het tekenen

Zorg dat de gevolmachtigde weet bij welke notaris het levenstestament ligt en waar een afschrift is. Vertel het ook aan de rest van de familie, zodat niemand verrast wordt. Noteer het in de Regelmap, bij de belangrijke documenten. Dat is geen officieel document, maar wel de plek waar iedereen kan zien wat er geregeld is en waar het ligt.

Zo begin je het gesprek

Begin niet met "stel dat je dement wordt". Begin met wat je ouder belangrijk vindt: "Wie wil je dat er voor je opkomt als het een keer niet gaat?" In Praten met je ouders over later lees je meer manieren om het onderwerp rustig aan te snijden.

Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies. Voor je eigen situatie kun je terecht bij een notaris.

Vorige
Vorige

Douchestoel kiezen voor je ouder: waar let je op?

Volgende
Volgende

Hulp aanvragen bij de gemeente: zo werkt de Wmo